На 19 мај 2025 година, во хотел „Аполонија- Гевгелија, се одржа промоција на монографијата „Сергеј Михајлов – живот и дело“ од проф. д-р Наташа Диденко, во рамки на манифестација „Гевгелија град на културата за 2025 година“. Промотори на делото беа проф. д-р Билјана Ристовска- Јосифовска и академик Драги Ѓоргиев. Атмосферата беше збогадена и со музичкиот настап на авторката, на виолина.
Монографијата расветлува значајни моменти од македонската музичка историја, меѓу кои и фактот дека првата опера за деца во Македонија, „Принцезата Ружанка-Ружа“, била изведена токму во Гевгелија, во 1924 година. Автор на либретото и музиката, како и режисер на оваа пионерска изведба, бил основоположникот на македонската музичка култура, Сергеј Михајлов. Ова се случило една година пред изведбата на првата опера за возрасни во Македонија, „Палјачи“ од Руџеро Леонкавало, која Михајлов ја поставил во Штип во 1925 година.
Проф. д-р Наташа Диденко, виш научен соработник во Институтот за национална историја во Скопје, чија истражувачка работа е фокусирана на историјата на културата и музикологијата, во својата монографија ги документира овие и многу други историски факти.
„Според моите истражувања, утврдив дека македонскиот педагог и композитор, Сергеј Михајлов, потекнува од Харков, но во првата половина од дваесеттиот век како имигрант преку Цариград доаѓа во Солун, од каде се преселил во Гевгелија. Како вработен во гевгелиското училиште, неговата творечка, педагошка и музичка дејност дошла до израз кога го напишал либретото и ја компонирал музиката за првата опера за деца „Принцезата Ружанка-Ружа“, која во четири чина во 1924 година била премиерно изведена во Гевгелија. Оваа детска опера била прикажувана и во соседните градови“- вели Диденко.
Авторката појаснува дека следната година, на барање на Министерството за образование, Михајлов се преселил во Штип. Само по неколку месеци работа во Гимназијата во овој град, тој започнал со подготовките за првата опера за возрасни во Македонија, „Палјачи“, која премиерно била изведена во Штип точно пред 100 години, на 29 август 1925 година.
Делото на Сергеј Михајлов и неговиот придонес во развојот на музичката култура во Македонија траеле сѐ до неговата смрт во Штип во 1975 година, на 90-годишна возраст. Според Диденко, со своите забележителни резултати и посветеноста кон својата професија, Сергеј Михајлов оставил траен белег во Гевгелија и другите градови во Македонија каде престојувал, особено во Штип, каде најдолго се задржал.
„Сергеј ни го докажа она што го има истакнато филозофот Платон, а тоа е дека музиката му дава душа на универзумот, крилја на умот, лет на имагинацијата и шарм на животот“, заклучува авторката на монографијата, Наташа Диденко.
